ArmenianHouse.org - Հայ գրականություն, պատմություն, կրոն
Unicode Armenian Language Support Unicode Armenian Language Support Unicode Armenian Language Support
ArmenianHouse.org in EnglishArmenianHouse.org in Russian

Եղիշե Չարենց

ԵՐԿԵՐ


Նախորդ էջԲովանդակություն  | Հաջորդ էջ

ԳԻՐՔ ԻՄԱՑՈՒԹՅԱՆ

[ էջ 438 ]

ՌՈՒԲԱՅԻՆԵՐ

Ա

Այսպես՝ այս ուշ ժամին եկավ և մոտեցավ քո ոգուն
Իմացության, կշռույթների գիշերային անմահ բուն.—
Ախ, դեռ ինչպես ամենատես Իմաստո՛ւնն է այն ասել —
Գիշերո՛վ է ելնում որսի այդ թռչունը իմաստուն։

Բ

Ո՜վ իմաստուն, այդ շերեփով չի՛ դատարկվի այս կաթսան.
Քանի՜-քանի՛ իմաստուններ և հանճարներ անսասան
Այդպես՝ միայն հայեցումո՛վ այն ձգտեցին դատարկել,—
Եվ ո՛չ միայն հատակն, այլև — մակերե՛սը չտեսան։—

Գ

Դո՛ւ ես միայն և միայն դու, ո՜վ պայքարող դու ոգի,
Որ հավիտյան հուրհուրալով, ինչպես խարույկ մորմոքի,
Վառում ես միշտ ու բորբոքում իղձ ու տենչանք անհագուրդով
Եվ չե՛ս լինի դու երբեք մութ, որքան էլ մութը չոքի։

Դ

Այս խոհերի, այս գրքերի, այս մտքերի աշխարհում
Կա մի արև անեզրական, որ չի իջնում ու մարում.
Վառվում է նա լույսով անմար և ջեռ պահում մեր ոգին
Ստեղծագործ հրով անճառ՝ անգետ չարին ու բարուն։—

[ էջ 439 ]

Ե

Մեր քերթությունը՝ մեր դարի ընթացքի հետ միասին՝
Առընչվելով մեր տենչերին՝ երգ է ասում մեր մասին.
Եվ լինում է երգը այնքա՛ն բարձրահուն ու բարձրախոհ,
Որքան լինի դաշինքն այդ խոր, միաձույլ ու միասիրտ։

Զ

Դու Տերյանից սովորեցիր լսել տրտունջը ոգու,—
Ա՛յն, որ մեր մեջ նվում է միշտ, գանգատվում ու մորմոքում.
Բայց արդ՝ քո մեջ ծայր է առնում ա՛յլ մեղեդի մի անվերջ.—
Թումանյանի հուրն է անշեջ քո կրակը բորբոքում։—

Է

Ա՜խ, շռայլ է լինում ոգին — լոկ մի՛ անգամ իր կյանքում.
Երբ վառվելով, մոխրանալով՝ իր վախճանին է հանգում.
Լինում է միշտ դա լույս, անվիշտ և երջանիկ այն ժամին,
Երբ իր մահով՝ խինդով, ահով՝ ծնում է աստղ իր հանգույն1։

Ը

Չի՛ շղթայվի մարդու ոգին ո՛չ մի կապով արտաքին,
Եթե դարի, ժամանակի զրահ ունի իր հագին.
Կբարձրանա և կկանգնի նա հավատով անսասան
Եվ կմնա գալիք կյանքում՝ անխորտակ ու ահագին։—

Թ

Ամեն պոետ՝ գալիս՝ իր հետ մի անտես նետ է բերում,
Եվ նետն առած, խոհակալած — որս է անում երգերում.
Բայց դառնում է պոետ նա մեծ ոչ թե նետի՛ մեծությամբ,
Այլ նշանի՛ ահագնությամբ, որ հանճարներ է սերում։—

----------------------------------------

1 հանգույն — նման, համանման, նմանօրինակ:

[ էջ 440 ]

Ժ

Եղե՞լ է երբ, որ քո մտքում հուրհուրացող խոհ մի խոր
Գրի առած՝ լինի այդքա՛ն ինքնաբավ ու այդքան նո՛ր. —
Ա՜խ, բույր ունեն խոհերը մեր, ունեն կշիռ, ունեն խորք,
Բայց գրքերում դառնում են լոկ — ցոլք ու ցնորք հեռավոր։—

ԺԱ

Զգում ես, որ՝ անհուն ու խոր՝ ինչպես մի հանք անսպառ,
Բացվում է հար, ահով, դժվար ու խորանում քո ոգին.
Դեռ ի՜նչ գանձեր — անհուն, անծիր — պիտի հանես դու աշխարք,
Երբ անդուլ կյանքիդ վրա անդուռ գիշեր չչոքի։—

ԺԲ

Առուներով, գետակներով, վտակներով անհամար
Հորդում են հար ու կուտակվում քո մեջ խոհեր ու գանձեր.—
Այդպես գետե՛րն են գոյանում վտակներից աննշմար,
Անհատնելի ու անդադար, անկերպարանք ու անձև։—

ԺԳ

Խոհն անդադրում է կուտակվում, անկշռելի ու անտես.
Չի՛ ենթարկվի նա հսկումի, որքան էլ հունը բանտես. —
Բայց ինչքա՛ն էլ հախուռն զգաս դու կուտակումը ոգուդ—
Երգերիդ բերքը հնձելիս պետք է դու քեզ կաշկանդես։—

ԺԴ

Նրանք գալիս են միշտ լուռ, պատահաբար ու անձուկ.
Եվ ո՛չ մի խոհ չի գալիս, երբ տարաժամ ես կանչում.
Սիրուհիներն են այդպես այցի գալիս մեզ հաճախ —
Անակընկալ, ինչպես կայծ, որ թռչելով է խանձում։—

[ էջ 441 ]

ԺԵ

Ո՛վ իմանա, ե՞րբ է մարդ դառնում այսպես իմաստուն.
Հասակի՞ց է արդյոք այդ, թե ճանապա՞րհդ է ազդում.
Այդպես ցողո՛ւնն է լցվում հատիկներով ոսկեհատ.—
Օ՜, հանճարե՛ղ ակընթարթ, դու ընթացք ես — ու ոստում։—

ԺԶ

Հե՛յ, անցյալի երգասաննե՛ր, որքա՜ն եք դուք երազել,
Որ մարդկային կյանքը դառնա երգի պարտեզ մի լուսե.
Հասնում ենք մենք ահա շքեղ այդ օրերին երազած,—
Չե՛նք մոռանում սակայն մենք ձեր գործն ու վաստակը վսեմ։

ԺԷ

Արևմուտքում, Գուտենբերգի1 հայրենիքում հարազատ,
Խարույկներ են վառում այսօր, այրում գրքեր բյուրհազար.
Այսպես՝ նրանք, որ սրբազան արշավանք են քարոզում
Ընդդեմ երկրի մեր հոյաշեն — դառնում են հոն ու գազան։

ԺԸ

Ո՛վ երգիչներ մեր մե՛ծ երկրի, եղե՛ք զգաստ ու արթուն.
Տրված է ձեզ երգել խինդը և աշխատանքը մարդու.
Մե՜ծ Հայնեի հայրենիքից երգի ոգին վտարվեց —
Դո՛ւք պիտի արդ բորբոք պահեք քերթությունը զվարթուն։ —

ԺԹ

Ո՛վ Արևմուտք, որ դարերով հայրենիքն ես եղել մեծ
Հանճարների,— դարձել ես արդ խժդժությանց մի կրկես.
Բայց տեսնում է հայացքը մեր հրդեհներում այդ ահեղ—
Այգաբացներ անեզրական, որ դու կրում ես քո մեջ։—

---------------------------------------

1 Գուտենբերգ Յոհան — գերմանացի գյուտարար (13-րդ դար), առաջին տպագրիչը Եվրոպայում:

[ էջ 442 ]

Ի

Հորիզոնի վրա կրկին ամպեր են մութ ծանրանում,
Մահն է կրկին ոխակալել՝ մռայլ նստած դարանում.
Պատրաստվում են անկում կարդալ մեր աշխարհին հոյաշեն—
Չե՛ն հասկանում սակայն, որ մեր հաղթանա՛կն է նորանում։

ԻԱ

Վերջին անգամ պատմությունը, մի թռիչքով գեղեցիկ,
Մեր ձեռքերով փորձեց մի նոր մարդկային կյանք կառուցի,
Կրկի՛ն ահա հավաքվում են, որ արյունով ու հրով
Կյանքը հրեն ետ՝ դեպի հին օվկիանոսը սառույցի։

ԻԲ

Չի՛ ընթանում սակայն երբեք պատմությունը դեպի ետ.
Ի՛նչ որ կյանքում վեհ է ու լավ — մեր մե՛ջ է արդ ու մեզ հետ.
Գազանային ոհմակներով ինչքան էլ գան՝ պիտի լոկ
Արագացնեն մահն իրենց սև — ու չքանան առհավետ։

ԻԳ

Մենք քանդեցինք, կործանեցինք աշխարհը հն իր հիմից,
Կամքը մարդու ստեղծագործ կուտակեցինք մենք ի մի.—
Էլ ի՜նչ պատնեշ կարող է մեզ մեր ընթացքից բաժանել,
Երբ մեր ոգին բանտից անել անդարձ հանել ենք հիմի։

ԻԴ

Պատմությունը տվել է մեզ ուսուցիչներ երեք մեծ.
Մեկը — դեռ հին կապանքներում միտք ու ընթացք մեզ տվեց.
Մյուսն եկավ ու կործանեց կապանքները մեզ գերող,—
Կերտում է կյանք նրանց հունով Ուսուցիչը մեր երրորդ։

Լրացուցիչ տեղեկություններ

Աղբյուր՝ «Լույս» հրատարակչություն, Երևան 1985
Տրամադրել է՝ Միքայել Յալանուզյանը

Տես նաև
Design & Content © Anna & Karen Vrtanesyan, unless otherwise stated.  Legal Notice